Start contact links rondrit Economie&Werk

 

 

 

“Vliegtaks is een goede start maar het kan nog beter!”

 

6-nov-2008

Weinigen weten dat de luchtvaart tot nu toe ontsnapte aan alle vormen van belastingen, taksen, heffingen, accijnzen, btw op brandstof en tickets. Concurrenten, uit de sector van het wegvervoer bijvoorbeeld, moeten wel ophoesten. Willen degenen die zich verzetten tegen de langverwachte nieuwe taks dan de bestaande ongelijkheden in stand houden? Of ook de busmaatschappijen en andere vervoersmodi van alle belastingen ontheffen?

 

De moord en brand schreeuwende luchtvaartlobby doet denken aan de libertaire “vrijheid blijheid” idee uit de financiële sector. Daar werden de externaliteiten (de risico’s voor de maatschappij) niet geïnternaliseerd in het contract tussen aanbieder en koper. De gemeenschap draait er nu voor op. In de luchtvaart mag de vervuiler nog steeds ongestraft en onbelast vervuilen. De schade aan het milieu en aan de gezondheid van omwonenden van luchthavens is nog steeds niet geïnternaliseerd in de prijs van het vliegen. Met als resultaat een excessief groeiend verkeer dat voor alles en nog wat wordt ge- of misbruikt ten koste van de hele gemeenschap en de draagkracht van onze planeet.

 

In Vlaanderen maakten de CO2-emissies van de luchtvaart in 2005 7 % uit van de totale CO2-emissies van de sector transport (meer dan van de scheepvaart!). In het jongste Milieu en Natuurrapport staat dat de uitstoot in 2010 van alle overvluchten boven Vlaanderen, opgeteld bij de "Landing & Take of Operations" van Zaventem (samen goed voor zo'n 1,05 miljoen bewegingen) zal verantwoordelijk zijn voor 2,3 miljoen ton CO2, 8600 ton NOx, 2400 ton CO en 740 ton NMVOS (niet-methaan vluchtige organische stoffen). Bovendien kan worden gesteld dat de totale klimaatgebonden impact van een vliegtuig overeenstemt met twee tot vier maal de impact van de CO2 die uitgestoten wordt. Dit alles zonder tot nu toe een cent accijns, taks, BTW of heffing te moeten betalen. De vervuiler betaalt... niks! Met een veel kleiner aantal vliegtuigen dan schepen en met slechts een minuscule fractie (in vrachttonnagekm) van de totale jaarlijkse verscheepte wereldvracht slaagt de luchtvaart er nu al in op wereldniveau half zoveel pollutie te veroorzaken dan die van de scheepvaart!

 

De Federatie van de Belgische Autobus- en Autocarondernemers en van Reisorganisatoren (FBAA) stelt dan ook terecht dat de nieuwe Belgische vliegtaks niet ver genoeg gaat. Want die maakt geen einde aan de sinds (te) lange jaren bestaande fiscale discriminatie tussen de verschillende modi voor collectief personenvervoer. De luchtvaart geniet van de volledige vrijstellingen, terwijl ze één van de minst duurzame vervoermiddelen is.  Zo kan het dat in ons piepkleine landje bijna dagelijks energiezuipende straalvliegtuigen (vaak leeg) over zeer korte afstanden kunnen vliegen. Busmaatschappijen, die wel taksen moet betalen, verbruiken 100x minder energie (1) en zijn veel efficiënter maar komen ongelijk aan de start.

 

Deregulatie en het ongelijke speelveld met het ontbreken van taksen hebben ook geleid tot meer perverse effecten op wereldvlak. Sommigen groepen jongeren kunnen bijna wekelijks voor een “appel en een ei” naar “beach parties” op zuiderse stranden en velen kunnen straks drie keer per jaar met het vliegtuig op vakantie naar verre bestemmingen. Vaak met ontwrichtende gevolgen voor de watervoorraden, het leefmilieu en de sociale cohesie van soms zeer arme lokale gemeenschappen. Die raken hierdoor supersnel ontregeld in een ongeziene kapitalistische logica. Denk bijv. de documentaire van Hubert Sauper “Darwins nightmare” (Victoriabaarsindustrie  & wapentransporten) of de roman “Platform” van Michel Houellebecq, nu ook in Kenia een realiteit geworden. Het sekstoerisme floreert er als nooit tevoren.

 

Wordt er dan geen werk gecreëerd door de luchtvaartsector in ons landje, en wordt die niet gedempt door zo’n taks? Jawel. De vraag is echter of we, net als in de financiële sector, niet onze (vaak knapste) jongeren de verkeerde richting opsturen naar de activiteit van het “oneindige feest” en de consumptie en de creatie van gebakken lucht en illusies! Dit terwijl we net nood hebben om de hele economie op een ander spoor te zetten, het duurzame spoor van een energierevolutie waar dringend duizenden jobs moet gecreëerd worden. Vlaanderen ontspoort hier en lijkt de trein der traagheid geworden. In Duitsland wordt binnenkort 40 procent van de elektriciteit gedemonopoliseerd(!) en duurzaam opgewekt. Er is nu al meer werk in de ER “Energy Revolution” sector dan in de hele Duitse auto-industrie!

 

De nieuwe Belgische luchtvaarttaks is bijgevolg een goede zaak, niet enkel vanuit simpele economische principes, maar vooral omdat ze iedereen aan het denken zet hoe we met een energieverspillende luchtvaart moeten omgaan. We feliciteren dan ook graag onze regering met deze eerste en zeer moedige onpopulaire en onpopulistische maatregel.

 

Deze vliegtaks mag wel niet het einde van het verhaal zijn. Er moet dringend Europees werk gemaakt worden van een verbod op vluchten over korte afstand met straalvliegtuigen, een internalisering van alle kosten in de luchtvaart, een (taksvervangende) BTW op vliegtickets en een geharmoniseerde intra-Europese accijns/taks op de huidige niet duurzame fossiele “jet fuel” (kerosine). De bedoeling moet zijn om een “sturend mechanisme” te creëren zodat oude vliegtuigen sneller vervangen worden en onderzoek naar en gebruik van innovatieve derde, vierde… generatie biobrandstoffen via vrijstellingen kunnen gestimuleerd worden. Kortom dat er een verduurzaming in (en een selectief omspringen met) de luchtvaart wordt aangemoedigd. Dit alles uiteraard ook in de sector van de vrachtluchtvaart die aan de nieuwe vliegtaksen ontsnapt.

 

 

(1) Ook vrachtluchtvaart ontsnapt nog steeds aan alle lasten, en ook hier vliegen machines vaak (leeg) op zeer korte afstanden (1) terwijl ze tien tot honderd keer zo schadelijk zijn dan vrachtauto’s, treinen en schepen. Bron: T&E 

 

 

 

vzw WILOO